Over reclameborden, handhaving en de vraag over het spel of de knikkers

Stichting Monument & Landschap Berg en Dal houdt zich al tientallen jaren bezig met het behoud van wat onze gemeente bijzonder maakt: monumenten, cultuurhistorie, natuur en landschap. Daarbij gaat het niet alleen om het beschermen van afzonderlijke monumenten, maar juist ook om de ruimte ertussen. Want een monument ontleent een belangrijk deel van zijn waarde aan zijn omgeving.

Onze taak is daarom niet alleen conserveren, maar ook verfraaien en bewaken van het landschap waarin inwoners wonen, werken en recreëren.

Vanuit die verantwoordelijkheid dienden wij op 25 februari een verzoek om handhaving in bij College van B&W en Omgevingsdienst Groene Metropool tegen een opvallend vrijstaand reclamebord in het buitengebied en vroegen wij tevens aandacht voor vergelijkbare reclame-uitingen elders in de gemeente. Dat bord was voor ons geen doel op zich, maar een aanleiding om een bredere ontwikkeling aan de orde te stellen: de geleidelijke verrommeling van de buitenruimte.

Wie een verzoek om handhaving indient, verwacht dat de gemeente kijkt naar de kern van de zaak. Zijn regels overtreden? Is handhaving wenselijk? Hoe lossen we dit op? Bij geconstateerde overtredingen rust op het bestuur een handhavingsplicht, behoudens bijzondere omstandigheden.

In plaats daarvan lijkt het debat steeds vaker te verschuiven naar procedurele kwesties. Na het benutten van beide wettelijke termijnen van 6 plus 8 weken werden wij niet geconfronteerd met een inhoudelijke beantwoording van de vraag hoe tegen ongewenste reclame-uitingen wordt opgetreden, maar met een uitvoerige juridische redenering van 6 pagina’s over onze positie als belanghebbende.

Dat roept vragen op

Want het is niet de eerste keer dat Monument & Landschap moet aantonen dat zij een legitieme gesprekspartner is. Terwijl onze stichting al jarenlang zichtbaar actief is binnen de gemeente. Enkele aansprekende voorbeelden van onze activiteiten in de recente jaren:

• Organiseren van de jaarlijkse Open Monumentendag binnen de gemeente Berg en Dal
• Projecten om erfgoed te onderhouden en terug te brengen in de gemeente
• Organisatie van lezingen en publieksactiviteiten, zoals over Romeinse baksteenovens in het complex Holdeurn, over de schuttersputjes op de Duivelsberg en over archeologie in de Millingerwaard naar aanleiding van grondradaronderzoeken
• Het concert Canto Ostinato met trompettist Eric Vloeimans en organist Aart Bergwerff op het rijksmonumentale Lindsenorgel in het kader van het behoud van de Grote Bartholomeuskerk te Beek.

Ook hebben wij zienswijzen ingediend en bezwaar en beroepsprocedures gevoerd bij het Reomie-terrein, de villa aan de Oude Bosweg, het transformatorstation bij de manege aan de Alde Weteringweg Beek, over het Landgoed De Kleverbergh en de TOP Hubertusweg en daarbij in een aantal gevallen aantoonbare resultaten gehaald.

Hiermee denken wij constructief mee over de kwaliteit van onze leefomgeving, nemen structureel deel aan gemeentelijke platforms en met zusterorganisaties en informeren de gemeentelijke politieke partijen.

Wanneer vrijwilligersorganisaties telkens opnieuw in juridische discussies worden getrokken over hun legitimiteit, ontstaat een merkwaardige situatie. Vrijwilligers die hun tijd besteden aan landschap, erfgoed en leefomgeving worden gedwongen energie te steken in procedures, bezwaren en juridische argumentaties. Na maanden behandeling blijkt de aandacht niet uit te gaan naar de inhoud van het handhavingsverzoek, maar naar een juridische noodgreep van meerdere pagina’s over de vraag of de boodschapper wel mag meepraten. En dat terwijl wij recent aan B&W een overzicht hebben gestuurd van nog meer handhavingsverzoeken van Monument&Landschap die niet opgepakt worden.

Het inschakelen van gespecialiseerde juridische ondersteuning wordt dan bijna onvermijdelijk. Dat is een ontwikkeling die het doel van onze stichting volledig voorbijschiet.

Maatschappelijke organisaties vervullen een belangrijke rol in onze gemeente. Zij signaleren ontwikkelingen, vertegenwoordigen belangen en dragen kennis aan. De gemeente hoeft het niet altijd met hen eens te zijn, maar zou hun betrokkenheid moeten waarderen in plaats van ter discussie stellen.

De vraag die deze zaak oproept is daarom breder dan een reclamebord in het buitengebied. Willen wij een gemeente die maatschappelijke signalen inhoudelijk beoordeelt en problemen oplost? Of een gemeente die haar energie vooral richt op procedurele gevechten? Wij kunnen ons niet voorstellen dat de wethouder het hier mee eens is, maar dan wordt het wel tijd dat hij dit duidelijk maakt aan de uitvoeringsdienst.

Omdat deze vraag niet alleen de vrijwilligers in ons bestuur aangaat, maar alle inwoners raakt, zullen wij ook de gemeenteraad met deze gang van zaken confronteren. De raad heeft immers de taak toe te zien op een zorgvuldige, transparante en doelmatige uitvoering van het gemeentelijk beleid.

Voor Monument & Landschap Berg en Dal is het antwoord helder. Het gaat niet om een juridisch spel. Het gaat om de knikkers: dat we ons allen inzetten voor een aantrekkelijke, herkenbare en zorgvuldig beheerde leefomgeving voor iedereen.

Stichting Monument en Landschap