Het gebouw van de voormalige ZOMA (Zolenmakerij) aan de Spoorlaan te Groesbeek In Groesbeek is in 2015 een fraai voorbeeld van industrieel wederopbouw-erfgoed ten prooi gevallen aan de slopershamer. Het gebouw dateerde uit 1956 en werd gebouwd voor de schoenmakersfirma Van Loon uit Dongen, naar ontwerp van W. Nierkens. Na verkoop van de fabriek aan het Duitse bedrijf Bause (gespecialiseerd in kinderschoenen van het merk Elefanten) vestigde zich in 1967 de firma ZOMA (ZOlenMAkerij) in het pand. Tot 2007 bleef het in gebruik als toeleveringsbedrijf voor de schoenindustrie, die in de regio Kleef-Groesbeek-Heilig Landstichting- Nijmegen ruim vertegenwoordigd was. Andere schoen- fabrikanten waren Robinson, Nimco, Elefanten (Hoffmann) en Swift. Reclame affiche voor Robinson schoenen, Nijmegen 1950. Bron: RAN. ZOMA bood na de oorlog werkgelegenheid voor de lokale arbeiders, maar ook aan arbeiders buiten de regio en droeg daardoor bij aan het snelle economische herstel. Ook werd de export op gang gebracht en werden de handelsbanden met Duitsland aangehaald, wat als bijzonder te beschouwen is gezien de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog.  Het personeel van de ZOMA in 1966. Bron: www.geschiedenisgroesbeek.nl   Station Groesbeek in 1928. Bron: www.geschiedenisgroesbeek.nl De ligging in Groesbeek aan de spoorlijn Nijmegen-Kleef was strategisch gekozen. De centrale stanzerij, geïnspireerd op Amerikaanse en Engelse voorbeelden, was bij de stichting van het bedrijf de eerste in zijn soort op het vasteland van West- Europa.   Uit De Gelderlander van 7 september 1956. In de grootste omvang ver- en bewerkte de ZOMA dagelijks zolen voor 25.000 paar schoenen en werd er behalve naar Duitsland naar België en Zwitserland geëxporteerd. Het personeelsbestand was in dezelfde periode, ondanks de toenemende mechanisatie, van 8 naar 127 gegroeid. Een groot deel van de Nederlandse bevolking liep op Zoma- schoenzolen, zo concludeert o.a. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in haar waardestelling. Halverwege de jaren zeventig stagneerde de groei en streek Bause de vlag als gevolg van de inmiddels moordend geworden concurrentie uit eerder genoemde lage lonenlanden. Na een mislukte doorstart namen in 1976 zestien personeelsleden de ZOMA over. Dat geschiedde op coöperatieve grondslag, een voor die tijd voor Nederland redelijk unieke vorm van arbeiderszelfbestuur.   Bron: Heemschut. Het ZOMA-complex heeft, na de verhuizing in 2006/2007 van de schoenzolenfabriek naar bedrijfsterrein De Ren, een belangrijke sociaal-maatschappelijke functie vervuld voor de Groesbeekse gemeenschap, o.a. als atelier- en expositieruimte. Het in baksteen opgetrokken fabrieksgebouw (in de stijl van de Delftse School) had een opvallende halfronde gebogen dakconstructie en een monumentale entreepartij waarin de als omgekeerde lessenaarsdaken vormgegeven zijdakvlakken terugkeerden. De ronde dakconstructie maakte dat er veel daglicht naar binnen kwam. Bijzonder waren de ranke venstergeledingen (met stalen ramen) tussen de bakstenen gevels. Verder was de toepassing van nieuwe materialen en technieken kenmerkend, zoals Nefa-platen, een Cusveller-vloer en bijzondere betonnen sierelementen. Het complex was bovendien beeldbepalend voor zijn omgeving. De gemeente Groesbeek heeft telefonisch bevestigd dat zowel de reclameletters als de eerste steen bewaard zijn bij de sloop en dat deze mogelijk voor hergebruik in aanmerking zullen komen.