Wederopbouwarchitectuur in de gemeente Berg en Dal, deel 6: Leuth Op vorige pagina’s is er aandacht besteed aan de verwoesting van Leuth vanaf september 1944. Ook kwam aan de orde hoe er reeds in de zomer van 1945 een regionaal wederopbouwplan voorbereid werd, waarbij met name voor Leuth een bijna geheel nieuw straten- en bebouwingsplan werd ontworpen. Dit was niet uniek. Regionale en nationale stedenbouwkundige planning was sinds de jaren 20 van de vorige eeuw in opkomst. In 1931 kreeg de regionale planning een officiële juridische status met een nieuwe wijziging van de Woningwet. Gemeenten konden vanaf dat moment gezamenlijk een commissie instellen om een streekplan te maken. In de grote steden van de Randstad werden zo voor de oorlog uitbreidingswijken gepland en uitgevoerd. Onder leiding van onder andere C. van Eesteren (Algemeen Uitbreidingsplan Amsterdam/AUP) ontstonden er wijken in strokenbebouwing (de functionalistische stroming). De architect M. Granpré Molière (Kralingse Bos Rotterdam) hoorde tot de traditionalistische stroming. Zijn ontwerpen voor nieuwe dorpen in de Wieringermeerpolder hadden een romantisch karakter door de traditioneel ogende huizen met erven. Na de oorlog moesten er op grotere schaal ontwerpen komen voor geheel nieuw op te bouwen dorpen en steden.   Aan de Steenheuvelsestraat (voordien Heuvelschestraat) werden na de oorlog zo snel mogelijk noodwoningen gebouwd. Vanaf 1947 volgde langzaam de herbouw van de verwoeste woningen en winkels. Leuth kreeg een hoog voorzieningenniveau. Op het Kerkplein / Reusensestraat en aan de Steenheuvelsestraat werden de winkels, het schutterijgebouw en de lagere school herbouwd. Terwijl architectenbureau Van den Boogaard de meeste bouwopdrachten voor winkels, woonhuizen en openbare gebouwen voor zijn rekening nam, werden in en om Leuth verreweg de meeste boerderijen herbouwd naar ontwerp van de Beekse architect Willy van Boldrik. Terwijl J.A.J. van den Boogaard gemeente-architect en opzichter bij Bouw- en Woning-toezicht was, tekende zijn broer H.G. van den Boogaard veel wederopbouwplannen.   De Sint Jozefschool aan de Reusensestraat werd geheel herbouwd naar ontwerp van H.G. van den Boogaard. De beschadigde oude school was tot 1951 nog in gebruik, met een verlaagd nooddak. De leerlingen hadden halve dagen les, twee klassen in één. De nieuwe school, in hoofdvorm teruggrijpend op de oude, kreeg speelse witgeschilderde tuitgevels en getoogde ramen. De smeedijzeren belettering boven de ingang was in de typische Van den Boogaard-stijl. Dit gebouw werd helaas in zijn geheel afgebroken en vervangen in 1979. De verwoeste onderwijzerswoning van meester Hoens aan de Reusensestraat werd herbouwd aan de Botsestraat/hoek Plezenburgsestraat.   Het schutterijgebouw aan de Steenheuvelsestraat was tijdens de laatste oorlogswinter geheel verwoest. Het nieuwe gebouw voor Schuttersvereniging "De Vriendenkring" werd in 1950, even verderop aan de Steenheuvelsestraat, voltooid naar ontwerp van H.G. van den Boogaard. Boven de ingang bevindt zich in smeedijzer het opschrift "De Vriendenkring", gemaakt door dorpssmid Thé Booltink.  De voorgevel heeft een tuitgevel. Dezelfde architect tekende ook voor de uitbreiding van het schuttersgebouw van OEV in Millingen in 1949. In 1958, 1974 en 1979 volgden nog uitbreidingen aan het gebouw en wijzigingen aan het interieur.  In 1947 werd aan de Steenheuvelsestraat 65 de verwoeste zaak van Wim van Eck herbouwd. Zoon Gerrit was herenkapper. Aan de straatzijde kwam een scheersalon en een winkel in rookartikelen. Boven de deur hangt nog de smeedijzeren decoratie met opschrift "Rookershuis". Later emigreerde Gerrit naar Australië en werd zijn zaak overgenomen door kapper Hurkmans. In de werkplaats bevond zich de mandenmakerij van zijn vader Wim van Eck. Het pand is een ontwerp van architectenbureau Van den Boogaard, evenals het belendende pand nummer 67, de winkel en schoenmakerij van "Schoester" Kobus Tissen. Beide panden hadden gegolfde tuitgevels, siermetselwerk in blindbogen boven de ramen en dakkapellen met klokgeveltjes. Er waren oorspronkelijk meerruitsvensters. Vooral nummer 67 is sindsdien meermaals gewijzigd. Aan de Steenheuvelsestraat (nu nummer 63) werd in 1948 het winkelwoonhuis gebouwd voor bakkerij Rutten ("t Witje"). Ook dit werd ontworpen door bureau Van den Boogaard. Opvallend is dat de bouwvergunning in 1948 is aangevraagd door de weduwe G. Rutten voor drie winkelwoonhuizen met café, winkel en bakkerij. Later is kennelijk besloten dat café en kruidenierswinkel op het Kerkplein zouden worden herbouwd en de bakkerij aan de Steenheuvelsestraat. In 1965 is er hier nog een woonhuis aangebouwd naar ontwerp van dezelfde architect en in dezelfde stijl. Aan de Steenheuvelsestraat 43 opende na de oorlog het zuivelbedrijf van W. van Eck & Zn. (het zogenaamde Zuivelhuis) met winkel in melk, boter en kaas. Wim/Helm van Eck was sinds 1920 melkboer met paard en wagen vanuit de stoomzuivelfabriek "De Duffelt" geweest.  Deze was in gebruik gebleven tot 1946 en toen in handen gekomen van een fruitteeltbedrijf. In 1968 werd het Zuivelhuis overgenomen door zijn zoon Henk, die er in 1977 een zelfbedieningswinkel van maakte. Steenheuvelsestraat 45 werd door H.G. van den Boogaard in 1949 op de oude fundering en met gebruikmaking van de oude stenen herbouwd in opdracht van G. Nielen. De vrijwel identieke woonhuizen "De Oversteek" en "De Berk" (Steenheuvelsestraat 51 en 55) werden in 1951 respectievelijk 1948 ontworpen door H.G. van den Boogaard. Beide panden hebben tuitgevels en aardige details zoals zinken beugelgoten. Steenheuvelsestraat 62 werd in 1950 herbouwd in opdracht van het Bureau Wederopbouw Boerderijen naar ontwerp van W. van Boldrik.  De polboerderij (die in de lengterichting van de Steenheuvelsestraat stond) was volledig verwoest tijdens de oorlog. De eerste jaren waren er een houten noodwoning, een kippenhok en een loods op het perceel.   Aan de Steenheuvelsestraat 61, hoek Bredestraat, was in ieder geval sinds 1914 een smederij gevestigd, eigendom van J. Willems (voorheen Muskens). Deze smederij werd door oorlogshandelingen verwoest, waarna er voor de weduwe Willems-Leensen door W. van Boldrik een nieuw woon-winkelhuis met werkplaats werd ontworpen. Thé Booltink was sinds 1924 in dienst van de smid J.Willems en had inmiddels de zaak overgenomen. Hij smeedde na de oorlog onder andere de noodklok van de Remigiuskerk. Heel vaak werden hoefsmederijen na de intrede van het gemotoriseerde verkeer omgevormd tot loodgietersbedrijven of autohandels. Zoon Jan Booltink liet in 1974 een showroom voor automobielen naast de oude werkplaats bouwen. Deze heeft nog tot 2002 dienstgedaan en is daarna vervangen door een pand dat in vorm en detaillering herinnert aan de oude smederij. Het autobedrijf is tegenwoordig gevestigd aan bedrijventerrein "Lieskes Wengs". De schilderswinkel met drogisterij van Gerrit Awater aan de Steenheuvelsestraat 66 was als enige redelijk onbeschadigd overeind blijven staan. Gerrit zelf kwam         tijdens de evacuatie echter door oorlogshandelingen om het leven. Van 1956 tot 1980 was hierin het postagentschap gevestigd. Het pand uit 1936 (architectenbureau Van den Boogaard) droeg toen de naam "De Posthoorn".     Het nieuw aangelegde dorp Middenmeer in de Wieringermeer. Architect M. Granpré Molière 1936. Leuth in 1951, Leuth gezien vanaf de kerktoren met de deels herbouwde winkelwoningen aan de Steenheuvelsestraat. De Pastoor van Tielstraat is nog niet verhard, dit zou in 1953 gebeuren. Linksboven boerderij "De Hoekpol", rechtsbeneden De Schoester"en het "Rookershuis". Foto met dank aan Jan van Eck. Leuth, Reusensestraat 6. Sint Jozefschool. Gebouwd in 1951, afgebroken in 1979. Foto Jan van Eck. Leuth, Botsestraat / hoek Plezenburgsestraat. Woonhuis hoofdonderwijzer F. Hoens. Architectenbureau Van den Boogaard. Foto met dank aan familie Van den Boogaard. Leuth, Steenheuvelsestraat 39. Gebouw Schuttersvereniging De Vriendenkring. 1950, architect H.G. van den Boogaard. De foto toont een groot jubileumfeest van de steenfabriek Terwindt & Arntz in 1956. De Vriendenkring van binnen.Foto van een groot jubileumfeest van de steenfabriek Terwindt & Arntz in 1956. Leuth, Steenheuvelsestraat 65, "Rookershuis", architect H.G. van den Boogaard 1947. Op deze foto uit de jaren 60 is het winkelraam rechts vergroot, waarbij het blindveld verdwenen is. Rechts de schoenmakerij van Kobus Tissen. Foto met dank aan Jan van Eck. Leuth, Steenheuvelsestraat 63, vml. bakkerij Rutten/"t Witje". Arch. H.G. van den Boogaard 1948. Leuth, Steenheuvelsestraat 55, woonhuis "De Berk", architect H.G. van den Boogaard 1948. Foto P. Coenen. Leuth, Steenheuvelsestraat 62. Vml. boerderij van Wim Coerwinkel. Architect W. van Boldrik 1950. Leuth, Steenheuvelsestraat 61 /hoek Bredestraat, smederij Booltink in 1951. Architect W. van Boldrik. Links naast de moestuin zijn nog de contouren zichtbaar van het in de oorlog verwoeste schutterijgebouw "De Vriendenkring". Dit werd herbouwd op een andere locatie aan de Steenheuvelsestraat. Linksboven en midden enkele noodwoningen. Rechts van het midden een nieuw gebouwd transformatorhuisje van de PGEM (type K2). Leuth, Steenheuvelsestraat in 1945. Het witte pand op de foto links werd later het postagentschap "De Posthoorn". Op de voorgrond het totaal verwoeste polboerderijtje van Wim Coerwinkel.