Landschapselementen door Jan van Eck WACHTTOREN uit de Koude Oorlog in GROESBEEK Verscholen in het groen van het Nederrijkswald onder Groesbeek staat een verlaten uitzichttoren. Het betreft  een luchtwachttoren en vormt in de jaren `50 en `60 van de 20e eeuw een uitkijkpost, gebruikt voor het afzoeken van het luchtruim van Nederland naar Russische vliegtuigen. Dit in het kader van Koude Oorlog. De luchtwachttorens worden bemand door luchtwachters van het Korps Luchtwachtdienst (KLD). Radar staat nog in de kinderschoenen. En zo wordt in 1950 het KLD opgericht, bestaande uit vrijwilligers, die de luchtwachttorens moeten gaan bemannen. Het Centrale Bouwbureau van de Genie wordt belast met het ontwerpen en bouwen van de speciale torens. Een toren van beton was vanuit financieel oogpunt goedkoop, weinig onderhoud en technisch zeer geschikt. En zo valt de keus op een systeem van geprefabriceerde betonnen raatbouwelementen. De bouw start in de herfst van 1951 en duurt tot eind jaren vijftig. De toegangsdeur van de toren is van hout. De toren in Groesbeek is gebouwd in ± 1954 en bestaat uit losse betonnen rechthoeken, de raten. Een inwendige trap leidt naar het openlucht- observatieplatform. Dit heeft een omtrek van 3 x 3 meter met een 1,5 meter borstwering. Het observatie-platform is rondom betegeld ter bescherming van de bemanning. Aan de zuidwestzijde van dit platform is een schuilnis. In het midden staat het luchtwacht instrument - zichtbaar op de foto - met een daarop gemonteerd statief met vizier, een losse kijker en een aanwijsnaald. Met waarnemingen van drie torens/posten wordt via driehoeksmeting de positie van het waargenomen vliegtuig bepaald. Waarnemingen van de Groesbeekse KLD-ers moeten worden gemeld aan de commandopost van de sector Eindhoven. Technologische ontwikkelingen gaan echter zo snel dat het systeem eigenlijk al is verouderd, voordat het goed en wel operationeel is. De vliegtuigen vliegen steeds hoger en sneller en zijn met 'oog en oor' nauwelijks nog waarneembaar. Het hele netwerk heeft nooit in een oorlogssituatie gefunctioneerd. In juni 1968 wordt het KLD opgeheven. In 1988 draagt het ministerie van Binnenlandse Zaken de toren over aan de gemeente Groesbeek. Nadien heeft de toren nog gediend als zendmast.  Thans rest een stille getuige in Groesbeek herinnerend aan de Koude Oorlog periode. Gedurende het operationele tijdperk wordt één Russisch vliegtuig waargenomen. (Foto: Fred Kort; Topografische kaart: Gemeente Berg & Dal; bewerkt door auteur).