Onze website heeft een kleine aanpassing ondergaan. De gemeente is per 1.1.2016 door de herindeling Berg en Dal geworden. Het logo is daarom aangepast. Ook onze statuten zijn daarom gewijzigd. We heten voortaan Stichting tot Behoud van Monument en Landschap in de Gemeente Berg en Dal. Nieuw is verder dat de agenda een duidelijke permanente plaats heeft op de website. 6 april: Sporen van een pijnlijk leerproces Het verhaal over 1000 jaar leven met de Waal in de schaduw van de stuwwal Het landschap van de Ooijpolder en het tegenovergelegen Betuwse Lent is als een spannend geschiedboek. Het vertelt nog verbluffend veel over oplossingen die de mens door de eeuwen heen bedacht om te overleven bij de Waal. Landschapshistoricus Ferdinand van Hemmen legt het allemaal haarfijn uit aan de hand van een beeldpresentatie op woensdag 6 april 2016 op de voorjaarsbijeenkomst van de Stichting Monument en Landschap in de gemeente Berg en Dal. Ferdinand neemt ons mee in het verhaal over een mislukt avontuur, over de stapsgewijze aanleg van dijken door de dorpen, de sluiting van de dijkringen, de ruimtelijke revolutie die het gevolg was, de almaar grimmiger wordende strijd tegen het Waalwater en de impact hiervan op de omstandigheden van het wonen. Vanuit zijn historische beschouwing geeft hij ook een doorkijkje naar een toekomst die uitdaagt door zorgwekkende klimaatverandering. Centraal staat daarbij de vraag: Wat kunnen we leren van 1.000 jaar dynamisch leven bij de Waal? Ruim een jaar geleden vroeg Ton Gijsberts mij of ik Govert Janssen wilde opvolgen als voorzitter  van de Stichting tot behoud van Monument en Landschap. Omdat de stichting in de voormalige gemeente Ubbergen een zeer goede naam heeft en altijd veel invloed heeft gehad op het sterke gemeentelijk monumentenbeleid, voelde ik mij zeer vereerd met het verzoek van Ton. Ik vroeg enige bedenktijd en nadat ik enkele gesprekken met mijn goede vriend Govert had gevoerd stemde in met het verzoek. Het stichtingsbestuur benoemde mij per 1 januari 2015 tot voorzitter. Inmiddels is er een jaar voorbij gegaan. Het wordt dus hoog tijd om mij zelf voor te stellen en om aan te geven wat mijn ideeën zijn omtrent de doelstellingen van de stichting. Persoonlijk Ik ben geboren in 1954 in Breda en heb mijn jeugd doorgebracht in Ulvenhout, een mooi dorp ten zuiden van Breda. Ik volgde de opleiding gymnasium-bèta op het kleinseminarie van het Bisdom Breda. Ik heb er de nadagen van het Rijke Roomsche Leven mee mogen maken en genoot van de Grieks-Romeinse cultuur die werd doordrenkt met het Joods-Christelijke-Humanistische gedachtegoed. Ik was een drietal jaren voorzitter van de historische studievereniging van de school die voor zo'n 50 leerlingen vele geschiedkundige excursies organiseerde. Jaarlijkse hoogtepunten waren de meerdaagse excursies naar Maastricht, Brugge/Gent en Diest/Averbode. Geheel georganiseerd voor en door leerlingen van 15, 16 en 17 jaar die op de fiets door het Vlaamse en Limburgse platteland togen. De kiem voor mijn belangstelling voor geschiedenis is toen gelegd. Na het gymnasium ging ik Biologie studeren aan uiteraard de Katholieke Universiteit in Nijmegen. Ik studeerde af als aquatisch ecoloog bij Prof. Cees den Hartog, die destijds in Berg-en-Dal woonde, op een schitterende locatie aan de Zevenheuvelenweg. Nog vóór ik was afgestudeerd werd ik docent op het Pius XII-College in Beek, waarvan de toenmalige Ubbergense wethouder Albert van Dorst eigenaar-directeur was. Vanwege deze betrekking verhuisde ik naar Beek. Ik ben er nooit meer weggegaan. Ook niet toen ik later docent en conrector werd op het Sint-Oelbertgymnasium in het Brabantse Oosterhout. Daar verzorg ik al vele jaren de inhoudelijke begeleiding van de kunstreizen naar Rome/Napels en Griekenland. Ook buiten mijn werk probeer ik mij in te zetten voor het versterken van natuur, monument en landschap. Ik was bijvoorbeeld voorzitter van Stichting Landschap Ooijpolder Groesbeek en van De Ploegdriever, een vereniging voor landschapsbeheer. Met enkele mensen uit de politiek en het Beekse verenigingsleven richtte ik de lokale politieke partij "Ubbergen Anders" waardoor ik de mogelijkheid kreeg om als wethouder vorm te geven aan het gemeentelijk monumenten- en landschapsbeleid. Ik ben overigens nog steeds actief als voorzitter van deze politieke partij die inmiddels is omgedoopt tot "Voor Berg en Dal". Ik vind het belangrijk dat het historisch besef rond vrijheid en veiligheid geborgd wordt in onze dorpsgemeenschap en dat dat besef wordt doorgegeven aan onze toekomstige generaties. Vandaar dat ik sinds een aantal jaren voorzitter ben van de Stichting Reünie Paratroopers, die in Beek de dodenherdenking op 4 mei en de herdenking van Market Garden op 17 september organiseert. Doelstellingen De Stichting tot Behoud Monument en Landschap staat voor een aantal uitdagingen, waaraan ik graag wil meewerken. Hieronder volgt een summier overzicht van doelen die we met onze stichting kunnen bereiken Allereerst is het belangrijk dat we binnen het nieuwe gemeentebestuur van Berg en Dal de hernieuwde belangstelling voor monumentenbeleid ondersteunen en versterken. We willen graag constructief met het gemeentebestuur samenwerken. Ons streven daarbij is dat bij het ontwikkelen van nieuwe RO-plannen de belangen van monument en landschap van begin af aan serieus meetellen. Dit is overigens bij de landelijke overheid uitgangspunt van beleid en in wetgeving inmiddels vastgelegd per 1 januari 2018. Verder kunnen we bij de bevolking de liefde voor monumenten verder ontwikkelen. Bijvoorbeeld door aan de Open Monumentendagen nieuw elan te geven, mogelijk in combinatie met de nieuwe Landschapsdagen. Of  door frequent interessante publicaties, wandelingen en rondleidingen te blijven organiseren. Tenslotte zijn we inmiddels gestart met een hernieuwde samenwerking met andere erfgoed-organisaties. Er wordt gewerkt aan een aantal erfgoed-projecten in de kernen van onze gemeente. In het verleden is onze stichting sterk genoeg geweest om de doelen te bereiken zonder veel gemeentelijke en provinciale subsidies. Voor de verwezenlijking van de nieuwere plannen verwacht ik dat er meer externe financiering nodig zal zijn dan we tot nu toe gewend waren. En dat is een nieuwe uitdaging. Ik ben ervan overtuigd dat wij veel problemen bij het ontwikkelen van nieuwe plannen kunnen oplossen. Binnen onze gelederen hebben we immers heel veel expertise in huis. We hebben wijdvertakte netwerken. En we hebben de passie die nodig is om het onmogelijke mogelijk te maken. Ik ben ervan overtuigd dat we daarmee in korte tijd vele van onze doelstellingen zullen kunnen realiseren. En ik zal daar graag aan meewerken. Februari 2016, Toon de Jong Onze Jongens in de Oost Het is geen uitgave van onze stichting, maar wij willen graag even aandacht schenken aan dit  mooie boek. Het waren maar jongens die kort na de Tweede Wereldoorlog werden opgeroepen om als dienstplichtig soldaat 'Orde en Vrede' te brengen in 'Ons Indië'. Een grote groep jongemannen uit Nederland kwamen terecht in een oorlog die niemand begreep behalve de politici. In dit boek het verhaal over 24 jongemannen uit Leuth en Erlecom, maar het geldt voor alle dienstplichtigen uit Nederland. Hun tienertijd ervaren ze tijdens de WO II. Op weg naar volwassenheid worden ze uit de rustige gemeenschap van Leuth-Erlecom - waar het leven zich nog in stapvoets tempo afspeelt - opgeroepen. Na enkele weken opleiding volgt inscheping, na een lange zeereis van zes weken meren ze aan 'in de Oost'. Zonder in Nederland tijdens de opleiding ook maar één schot te hebben gelost worden ze betrokken in een ordinaire guerrilla-oorlog. Jan van Eck beschrijft op boeiende wijze en met passie voor de mens hun achtergrond, de gezinssituatie en hun ervaringen in het toenmalig Nederlands-Indië en Nederlands Nieuw- Guinea, alsmede hun thuiskomst. Maar niet allen komen thuis. Te bestellen bij Hans.Giesbertz@gmail.com Prijs 20 Euro inclusief verzendkosten. De wederopbouwarchitectuur telt inmiddels 13 delen! Te vinden onder tabblad Historie/Wederopbouwarchitectuur. Klik hier op snel naar die pagina te gaan. Stichting tot behoud van Monument en Landschap Berg en Dal nodigt donateurs en andere geïnteresseerden uit voor haar jaarlijkse voorjaarsbijeenkomst op woensdag 6 april 2016 om 20.00 uur in Antiquariaat Supplement, Van Randwijckweg 2, 6573 EJ Beek. De entree is gratis. Vanaf 19.30 uur bent u welkom, koffie en thee worden u aangeboden. Om 20.00 uur start het officiële programma. In de pauze en na afloop is er gelegenheid tot rondkijken in het antiquariaat en het aanschaffen van boeken onder het genot van een drankje. De avond eindigt rond 22.30 uur. Voormalig gemeentehuis van Ubbergen - wijziging bestemming In het najaar van 2014 werd er door de gemeente Ubbergen voor de verkoop van het oude gemeentehuis aan de Rijksstraatweg 139 in Beek een zogenaamde tenderprocedure gestart. Een aantal mogelijk geïnteresseerde partijen (vastgoedondernemers/projectontwikkelaars) kreeg de gelegenheid om in te tekenen voor een bedrag vanaf 700.000 euro. Na het verstrijken van de termijn had zich echter geen van de aangeschreven partijen gemeld. De tenderprocedure werd door de notaris gesloten. Bijzonder was dat ten tijde van de tenderprocedure het gemeentehuis ten onrechte slechts ten dele (voor wat betreft het oudste deel van het gebouw) aangemerkt stond als gemeentelijk monument. Dit was niet correct: ook de jaren '70 kantoren-uitbreiding heeft de monumentenstatus. Dezelfde dag nog trad één van de benaderde partijen (Dornick BV te Nijmegen, directeur Ton Hendriks) rechtstreeks in contact met de gemeentesecretaris. Onder de ontbindende voorwaarde dat door de gemeente (Berg en Dal) het bestemmingsplan gewijzigd zou worden naar "gemengd" werd er een koopovereenkomst gesloten voor een bedrag van 600.000 euro. In het najaar van 2015 kwam via de media naar buiten dat de heer Hendriks het plan heeft om in het oude gemeentehuis een gezondheidscentrum te vestigen (huisartsenpraktijk, fysiotherapeuten en mogelijk een apotheek). Het is niet duidelijk of de aspirant-koper op de hoogte was/is van de monumentale status van vrijwel het gehele pand (met uitzondering van een aanbouw uit 1995). Eventuele wijzigingen zullen alleen vergunningsplichtig kunnen worden uitgevoerd. Half februari is het besluit genomen tot wijziging van de bestemming van "maatschappelijk" in "gemengd". Daarbij is bij voorbaat het gebruik van het gebouw als opvangcentrum (voor verslaafden of asielzoekers) door de gemeente uitgesloten. Onduidelijk is wat er exact met de aspirant-koper is afgesproken over het concrete toekomstige gebruik van het gebouw. Omwonenden hebben zorgen over toename van de parkeerdruk. Stichting Monument en Landschap stelt vragen bij het effect van een gewijzigde bestemming op de directe landschappelijke omgeving, waarover met de gemeente Ubbergen een aantal jaren geleden een convenant is gesloten. Met de stuwwalwerkgroep is, in samenspraak met wethouder Leidy van der Aalst, ingebracht om het gemeentehuis te betrekken in de opgave '' Ubbergen, het Wasserijdorp aan de Rijksstraatweg'', het uitwerken van een 'klein Sonsbeekpark', in samenhang met het Kastanjedal aan de overzijde en de randen van de Geest. Ons bestuurslid Ton Thus heeft toen een ontwerp gemaakt voor een Waterpark tegenover het gemeentehuis. Ruim 70 geïnteresseerden waren ondanks de verkiezingsavond van het Oekraïne-referendum aanwezig in Antiquariaat Supplement in Beek, alwaar na de ontvangst met koffie, thee en koekjes een zeer informatieve en bij tijd en wijle humoristische lezing werd verzorgd door Ferdinand van Hemmen. In zijn presentatie behandelde Ferdinand het leven in het gebied aan beide zijden van de rivier de Waal vanaf de IJzertijd via de Romeinen, Merovingen, Karolingen naar de Middeleeuwen en het heden. Het rivierengebied is die gehele periode onafgebroken bewoond geweest. Tot en met de 15e eeuw stelde men het zonder dijken. Wel had men handigheidjes bedacht om het water her en der om te leiden en zo toch redelijk droog te kunnen wonen. Het water zorgde voor vruchtbare grond. Een goed voorbeeld hiervan is de Romeinse Drusus-dam en de Karolingische ingreep in de loop van de IJssel. Er zijn aanwijzingen voor dat de rivier als iets heiligs werd gezien. De Merovingen “offerden” kostbaarheden aan het water. Bij het project ‘Ruimte voor de rivier’ in Lent zijn hiervan voorbeelden in de bodem aangetroffen. Sint Werenfridus zou tegen de stroom van de rivier opgedreven zijn. In scherpe rivierbochten ontstonden vaak overloopkommen, de zogenaamde ‘crevassen’. Hiervan zijn in de Ooijpolder nu nog voorbeelden te zien (de kolk in Wercheren) en in Lent (de later gedempte Grift). Vanaf de vijftiende eeuw ging men langzaam het land indijken, eerst d.m.v. zogenaamde ‘wendes’, later door middel van ringdijkjes. Daardoor ontstonden er juist meer en meer overstromingen. De Waal ‘raakte op drift’, resulterend in een eeuwenlang gevecht tegen het water. Dit duurde tot de jaren 1930, toen er na de aanleg van de Querdamm en het Hollands-Duits Gemaal een einde kwam aan de watersnoden. Na afloop van de lezing werd er nog geruime tijd nagepraat en rondgekeken in het antiquariaat, onder het genot van een drankje. Onderscheiding voor de Ploegdriever Waterschap Rivierenland is blij dat de vereniging voor landschapsbeheer De Ploegdriever uit Ubbergen de onderscheiding ‘Pro Flora et Securitate’ heeft gekregen. Het waterschap had de vereniging voorgedragen voor deze landelijke onderscheiding. De Ploegdriever verzorgt het beheer van de begroeiing op de Waaldijk/Rijndijk tussen Beuningen en Millingen aan de Rijn. Dankzij hun inzet is er een gevarieerde bloemrijke vegetatie ontstaan op deze dijk. Dat is goed voor de dijk en ook voor de flora en fauna. Klik hier om verder te lezen op de website van het waterschap. Unieke film over Nijmegen gevonden Onlangs is een bijzondere film gevonden van de hulp die de Amerikaanse stad Albany na de Tweede Wereldoorlog verleende aan Nijmegen. Op 11  april 2016 tijdens haar jaarlijkse voorstellingen in De Vereeniging vertoont Nijmegen Blijft in Beeld deze unieke beelden voor het eerst sinds bijna zeventig jaar. Na een speurtocht van jaren stuitte de stichting Nijmegen Blijft in Beeld uiteindelijk bij toeval op de film This is Nijmegen. Deze film uit 1947 duurt 11 minuten en is in opdracht van de gemeente Nijmegen gemaakt als dank voor Albany, de hoofdstad van de Amerikaanse staat New York. Klik hier om verder te lezen op de website van Nijmegenblijftinbeeld. Kerkje Persingen in de steigers Ruim Inmiddels heeft  iedereen gezien dat het kerkje  compleet in de steigers staat. Dat roept vragen op. Temeer omdat  het bestuur van het kerkje sinds jaar en dag een kwaliteitszetel gereserveerd  heeft voor een bestuurslid van Monument en Landschap. Tot het vertrek van Govert Janssen naar Amsterdam werd die kwaliteitszetel door hem ingenomen. Wij willen Govert bij deze daarvoor nogmaals dank zeggen. Sinds ruim een jaar zit de schrijver van dit stukje, Wiel Tonies namens Monument en Landschap in het bestuur. Graag wil ik u iets vertellen over het verloop van de verbouwing. Welnu: De  restauratie loopt perfect. U moet het beschouwen als een grote onderhoudsbeurt. Al het noodzakelijk herstel wordt aangepakt. Wat goed is, daar blijven  we af. Alleen  heel slechte stenen worden vervangen. Alleen daar waar nodig komt andere mortel. Je kunt het geen voegen noemen, want vroeger werd er niet gevoegd. Belangrijk  is samenstelling van de mortel. De kleurstelling mag niet afwijken van de mortel die vervangen wordt. De stenen die vervangen worden moeten een goede kopie zijn van de profielen en stenen die er reeds zaten. Namens het bestuur ben ik lid van de bouwcommissie. Elke drie weken vindt er bouwvergadering plaats. Zeer gewetensvol en met respect voor het verleden wordt er gestaag doorgewerkt. We zitten op schema. Voor de bouwvak is het klaar. De haan en de  toren liggen op de werf. In volle glorie worden die teruggeplaatst.  We blijven ook binnen de begroting van ruim 200.000 Euro. Aannemer de Witt is de hoofdaannemer. Eigenlijk is er alleen maar lof voor alle partijen.  De kerk kan er weer een halve eeuw tegen. Onze bouwmeester Pieter Kamps die namens de Stichting Kerkje van Persingen onze belangen vertegenwoordigt doet het fantastisch.  Pieter is emeritus architect.  Aan alles merk ik dat hij het vak in de vingers heeft. Onder zijn vleugels voelen wij ons veilig. Ondertussen lopen de kunstexposities door in de weekenden. Dat vergt kunst en vliegwerk.  Soms blijft gedurende de week als een exposant twee weken geboekt heeft  de kunst gedurende de werkweek 'logeren'. Dat is niet eenvoudig, maar de communicatie tussen de zachte en harde sector is voorbeeldig. Kortom: alle lof voor alle betrokkenen. Wiel Tonies.  Zondag 26 juni rondleiding door historische tuinen in Kleef Dit jaar organiseren de heemkundekring De Duffelt en Monument en Landschap een rondleiding door de historische tuinen in Kleef. Johan Maurits van Nassau-Siegen heeft in zijn periode de stad Kleef en haar omgeving in een weergaloos parklandschap laten aanleggen. Zo ontstond een historisch toonaangevend geheel, dat van Berlijn tot Versailles veelvoudig als inspiratie heeft gediend. In zijn ontwerp voor het “Neue Tierpark” liet Jacob van Campen, als centraal punt de Sterreberg aanleggen. Van hier uit verliepen 12 lanen, die op bijzondere uitzichtpunten in de omgeving gericht waren. De rondleiding door de Kleefse historische tuinen wordt gedaan door twee deskundige gidsen (een Nederlandse en een Duitse gids). De Nederlandse sporen zullen hierbij ruim aandacht krijgen op deze toer. Foto: http://nl.kleve-tourismus.de/reisgids/bezienswaardigheden- beleven/historische-tuinen-in-kleve.html Datum: Zondag 26 juni 2016 Trefpunt: 12.00 uur Museum Kurhaus Kleve, Tiergartenstraße 41, 47533 Kleve. De wandeling duurt ongeveer 1,5 uur. Aanmelding deelname per e-mail: info@duffelt.de Kosten: De deelname kosten zijn € 3,- voor leden of donateurs en voor niet leden € 5.-.   Onder het motto "Voor hetzelfde geld kan het beter" is er aan de gemeente Berg en Dal een burgerinitiatief voorgelegd, dat opgestart is door Marieke Taanman en enkele andere omwonenden van het vm gemeentehuis, gemeentelijk monument. Heel veel mensen hebben het burgerinitiatief inmiddels ondertekend. Ons bestuurslid Ton Thus had al jaren geleden een visie ontwikkeld voor een waterpark aan de overzijde van het gemeentehuis (zie eerdere nieuwsberichten). Architect Koen Geraedts van het Nijmeegse Atelier Herbestemming ontwierp een totaalplan voor het hele gebied rond het gemeentehuis waarin dit waterpark geïntegreerd is. Om de afbraak van de kantooruitbouwen achter en opzij van het vm gemeentehuis te compenseren, heeft de architect de nieuwbouw van twee huizen opgenomen aan de westzijde van het pand. Vanaf de weg zal één van deze twee vrijstaande huizen zichtbaar zijn, maar het 'lint' van vrijstaande panden aan de Rijksstraatweg wordt hersteld. Ook de samenhang met Villa Westerbeek, kort na het gemeentehuis gebouwd in 1868 door en voor burgemeester Frans Dommer van Poldersveldt, zal visueel hersteld worden. Zienswijze inzake bestemmingsplan voormalig gemeentehuis verworpen De gemeente Berg en Dal verwerpt alle zienswijzen die ingediend werden tegen de voorgenomen bestemmingsplanwijziging en voorwaardelijke verkoop van het vm gemeentehuis te Beek. Naar de mening van de gemeente staat de verkoopprocedure (waarbij aan de potentiële koper beloofd is om de het bestemmingsplan op een zo ruim mogelijke wijze te wijzigen) los van de procedure van bestemmingsplanwijziging. Daarnaast ziet de gemeente een herbestemming van het nu bestaande gebouw (monumentale witte villa met twee latere kantooraanbouwen) als een goede ontwikkeling voor de leefbaarheid van de kern Beek. De te verwachten toenemende parkeerdruk in de omgeving van het vm gemeentehuis valt volgens de gemeente binnen de norm. Monument en Landschap had liever een hoogwaardiger herbestemming gezien van alleen de oorspronkelijke witte villa (als gemeentehuis en woonhuis voor de gemeentesecretaris in 1868 gebouwd). De latere aanbouwen uit de jaren 70 en 90 hadden daarvoor weliswaar moeten verdwijnen, maar dit had een veel fraaier totaalbeeld opgeleverd. Thornsche molen Op 15 juli is de Thornsche molen feestelijk geopend.  U leest er meer over op de website http://www.thornschemolen.nl/index.php/nieuws Tijdens het feest presenteerde Jan van Eck zijn boek “Uit de as herrezen”. Het boek is te koop in het Infocentrum van de Thornsche Molen,  alsook op diverse verkoopadressen in de gemeenten Berg en Dal, Kranenburg & Kleef, alsmede in de Nijmeegse boekhandels.  De prijs bedraagt € 20,-.  Foto Wil Gipman Klik hier om meer over de opening van de molen te lezen op de website Spaces van Wil. Succes voor het burgerinitiatief Het burgerinitiatie is succesvol gebleken. Op 14 juli heeft de raad het bestemmingsplan niet vastgesteld. CDA, Voor Berg en Dal, Thieu Hoeken (PvdA), Sociaal Groesbeek, D66, VOLG en GroenLinks willen een aanpassing in het plan. De partijen vinden het bestemmingsplan onder andere té ruim: in het nieuwe bestemmingsplan krijgt het gebouw een bestemming “Gemengd”. Er moet een “duurzame herontwikkeling” komen. Ook waren er nog vragen omtrent de parkeerbalans op die locatie. De raad heeft het voorstel teruggegeven aan het college en die zal in september met een vernieuwd voorstel naar de raad komen. Daarin zal zoveel mogelijk uit de plannen van het burgerinitiatief worden meegenomen. Dat is een mooi resultaat! Gefeliciteerd en dank aan allen die zich hier actief voor hebben ingezet! Op de website van http://www.degroesbeek.nl/regionaal-nieuws/61843/geen-vaststelling- bestemmingsplan-gemeentehuis-ubbergen/ kunt u meer over betreffende raadsvergadering lezen. In de Gelderlander kunt u er over lezen: http://www.gelderlander.nl/regio/nijmegen-e-o/ubbergen/kwestie- gemeentehuis-beek-sleept-voort-1.6195004  Ook omroep Gelderland heeft de nodige aandacht voor het burgerinitiatief, zie http://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2113353/Van-puist-naar-parel-succes-voor-burgerinitiatief-in- Beek Ansicht uit de collectie van Adriaan Kersten Nieuw Beleid Er gloort hoop voor het monumentenbeleid binnen de gemeente Berg en Dal. Dat is de conclusie die we mogen trekken uit twee besluiten die de gemeenteraad op 14 juli jl. nam. Allereerst ging de Raad niet akkoord met twee bezuinigingen op budgetten voor het monumenten- en landschapsbeleid. Hierdoor werd de realisering van o.a. een tiental kleinschalige erfgoedprojecten voor de komende jaren veilig gesteld. Bovendien keurde de Raad het nieuwe bestemmingplan van het voormalige gemeentehuis in Beek niet goed. Daardoor ontstond de mogelijkheid om op korte termijn dit gemeentelijk monument meer verantwoord in te laten passen in het bijzondere karakter van de Rijksstraatweg en het Kastanjedal. Beide besluiten zijn duidelijke aanwijzingen dat bij de Raad het bewustzijn groeit dat natuur, monumenten en landschap economisch van waarde zijn.  En dat ze niet alleen een prachtige leefomgeving vormen voor de inwoners van onze gemeente, maar ook een substantiële bron van inkomsten zijn voor zowel de agrarische als de recreatieve-toeristische sector. Klik hier om verder te lezen Huis Wylerberg Huize Wylerberg, Beek 14.00 Inleiding door Pieter Matthijs Gijsberts over de bijzondere architectuur en over de bewogen geschiedenis van deze villa. Het geheel wordt omlijst door een muziekaal optreden. Klik hier voor verdere informatie. St. Laurentiuskerk Kekerdom 11.00-12.00 Zondagochtendconcert voor viool en bas 14.00-15.00 Optreden van Heterense koor Couleur locale 15.30-16.30 Optreden fanfare UNA Voorts is er op het kerkplein een gezellige Franse markt met o.a. heerlijke streekproducten. Persingen Hendrick van Appeltern liet rond 1400 op deze strategische plek aan Het Meer een rechthoekig slot bouwen, vermoedelijk op de plek van een oudere, ronde burcht. Bij opgravingen zijn hier zowel romeinse als middeleeuwse aardewerkvondsten gedaan. Door de vele vijandigheden tussen Gelre, Kleef en Nijmegen werd het kasteel meermaals geplunderd en beschadigd, maar steeds weer hersteld. In 1582/83 werd het Huis Persingen, samen met de kastelen van Ubbergen en Ooij, door de stad Nijmegen uit voorzorg ontmanteld. Nadat het in 1617 vervolgens in brand was gestoken is het nooit meer volledig hersteld. Open Monumentenweekend 10 en 11 september 2016 "Iconen en Symbolen" Rond het thema Iconen en Symbolen wordt u ook dit jaar een afwisselend programma aangeboden. In tegenstelling tot andere jaren hebben we dit jaar ook de zaterdag ingepland in en om de Cenakelkerk, Pastoor Rabouplein 3, Heilig Landstichting. Het devotiepark Heilig Land Stichting werd op  initiatief van Mgr. A. Suijs in 1911 gesticht met als doel om katholieken de Bijbelse heilige plaatsen en gebeurtenissen in eigen land te laten beleven. De bekende architect Jan Stuyt ontwierp zowel de landschappelijke aanleg als de bouwwerken, beeldend kunstenaar Piet Gerrits verzorgde de decoraties (sculpturen, mozaïeken, schilderingen). Het rijksmonument 'Complex Heilig Landstichting' bestaat uit lanenstelsel, devotiepark, begraafplaats, kloosters, Heilig Hartbasiliek (onvoltooid) en Cenakelkerk, pastorie en diverse overige bouwwerken. Een gedetailleerd overzicht met beschrijvingen van al deze rijksmonumenten vindt u op de website van de gemeente Berg en Dal. Geslaagde en drukbezochte Najaarsbijeenkomst  Monument en Landschap De jaarlijkse Najaarsbijeenkomst van Monument en Landschap in Antiquariaat Supplement in Beek trok op 17 november veel belangstellenden. Jan Noordik, mede-auteur van het bekroonde boek 'Geopaden op de stuwwal' gaf een beeld- en geluidpresentatie over ontstaan en ontwikkeling van stuwwalgebieden in Nederland en het landschap in de gemeente Berg en Dal in het bijzonder. De aanwezigen kwamen veel interessante feiten te weten die een frisse kijk op onze omgeving opleverden: zo liep de Nederrijnse heuvelrug bij Nijmegen/Ubbergen/Beek oorspronkelijk door tot aan Krefeld (Duitsland), maar werd deze later op meerdere plekken door de Rijn doorsneden en weggespoeld. Bij de Gelderse Poort (Kekerdom) is zo'n doorgangsgebied terug te vinden. De stuwwallen ontstonden ongeveer 200.000 jaar geleden tijdens de vierde grote ijstijd (het Saalien) door oprukkende landijstongen uit Scandinavië. De huidige continenten Amerika en Azië zaten toen nog aan Europa vast. Er liepen hier toen Neanderthalers rond. In het huidige landschap van Berg en Dal zijn herinneringen aan deze periode terug te vinden. De steile hellingen waren oorspronkelijk circa 60 meter hoger en de vele beekjes vinden hun oorsprong in niet-doorlatende lagen uit de IJstijd. Bijvoorbeeld op de Duivelsberg is een groot droogdal te vinden, terwijl er bij het zweefvliegveld van Groesbeek een spoelzandvlakte ('sandr') ligt. Daar heeft vroeger een gletsjertong gelegen. Het riviertje De Groesbeek stroomt van Nederland naar Kranenburg en dan weer terug naar ons land. Onder de grond zijn scheefgestelde (schuine) aardlagen te vinden, die bijvoorbeeld bij Mook (Bisseltsebaan/bij 't Zwaantje) zichtbaar gemaakt zijn. Onder andere bij de Gelderse Poort staat een tweetalig infopaneel over geopaden. In totaal bestaan er 12 wandelingen langs geopaden van elk circa 5 kilometer lengte. Deze staan in het boek 'Geopaden op de stuwwal' van Uitgeverij Matrijs (12,95/ISBN 9789053454862). Alle info is terug te vinden op de zeer informatieve website www.geopaden.nl           Open Monumentenweekend druk bezocht Dit jaar organiseerde Monument en Landschap voor het eerst op beide dagen van het Open Monumentenweekend activiteiten, binnen het landelijke thema 'Iconen en Symbolen'. Een van de redenen hiervoor was dat de zondag, voorheen altijd de enige Open Monumentendag in Ubbergen, aangewezen was als dag voor de Landschapsparade. Monument en Landschap heeft inhoudelijke bijdragen verleend aan het programma van de Landschapsparade, maar de zichtbaarheid van Open Monumentendag op zondag 11 september was niet zo groot als voorheen. Een verrassend groot aantal (van circa 150) mensen nam op zaterdag 10 september deel aan meerdere informatieve rondleidingen in de Cenakelkerk en in het Begraaf- en Gedenkpark Heilig Landstichting. De indrukwekkende (gratis) concerten o.l.v. Svetlana van Wielink in de Cenakelkerk konden eveneens op zeer grote belangstelling rekenen. Een duidelijke aanwijzing dat er in de nieuwe gemeente Berg en Dal behoefte bestaat aan (twee) Open Monumentendagen. Op zondag 11 september concentreerden de activiteiten zich rond het terrein van de Landschapsparade en het Kerkje van Persingen. Een cultuurhistorische route, inhoudelijk verzorgd door diverse historische verenigingen w.o. Stichting Monument en Landschap, voerde per zonnetrein vanaf het Hollands-Duits Gemaal tot aan De Thornsche Molen. Een tussenstop werd gemaakt ter hoogte van het vroegere Sint Jorisbruggetje (dat voor de aanleg van de Nieuwe Rijksweg in . de jaren 1960 moest wijken door de verlegging van 't Meertje). Bestuurslid Wiel Tonies droeg daar een gedicht voor van Anton van Duinkerken, waarin het fraaie stuwwallandschap (en onder andere ook het bruggetje) wordt bezongen. Zondagmiddag verzorgden organist Cor van Wageningen en violist Guido Jansen een prachtig (gratis) concert in een stampvol kerkje van Persingen. Mensen die niet aanwezig waren kunnen toch iets van het concert horen, met dank aan Wil Gipman: https://youtu.be/VBy-NhgFsgE https://youtu.be/DUaIT40eyZo De Cenakelkerk in Heilig Landstichting. Foto Pieternel Coenen Wiel Tonies vertelt het verhaal over de Sint Jorisbrug, foto’s Wil Gipman Rondleiding en concert Cenakelkerk. Foto’s Toon de Jong Concert in kerkje Persingen, foto’s Wil Gipman Met hartelijke dank aan Wil Gipman voor het maken van de foto’s! Op zijn pagina kunt u nog veel meer foto’s bekijken: https://whmgipman.wordpress.com/2016/11/19/17-november-2016-najaarsbijeenkomst- geopaden-op-de-stuwwal/ Ook heeft Wil daar linken geplaatst. Zeer informatief zijn de volgende linken met filmpjes van de schooltelevisie http://www.schooltv.nl/video/het-ontstaan-van-stuwwallen-overblijfselen-uit-de- ijstijd/#q=trefwoord%3A%22ijstijd%22 en http://www.schooltv.nl/programma/aardrijkskunde-voor-de-tweede-fase/