Verdere uitholling van het oude centrum van Beek dreigt door uitbreiding supermarkt Over de uitwerking van de plannen voor de uitbreiding van de supermarkt aan de Waterstraat in Beek wordt steeds meer bekend. In de Rozet van 25 juni is een impressie geplaatst, waaruit blijkt dat niet alleen de voormalige bakkerij de Graankorrel zal worden gesloopt, maar ook de dubbele voormalige wasboerderij met tuin en bomen aan de rechterzijde (begin van de Bongerdstraat). Bovendien wordt de bocht in de Waterstraat verbreed, waarvoor het markante kunstwerk van de waskar met paard moet wijken. De vrachtwagens met goederen voor de nieuwe supermarkt zullen in de toekomst vanaf de Rijksstraatweg (voor het terras van 't Spijker langs) door de Waterstraat en Bongerdstraat komen aanrijden. Ter hoogte van Bongerdstraat 6/8 rijden ze dan het terrein van de supermarkt op. Na het lossen rijden ze door om dan via de Sprongstraat weer te vertrekken. Het komt erop neer dat de nieuwe en grotere supermarkt het gehele centrum gaat beheersen. In het centrumplan van de gemeente Ubbergen is in 2013 bepaald dat uitbreiding weliswaar volgens het bestemmingsplan toegestaan is op eigen terrein (daartoe heeft de eigenaar van de supermarkt al op voorhand percelen in eigendom verkregen), maar de grootschaligheid van de bebouwing op het terrein past naar onze mening niet in de omgeving. Ook de bijbehorende randverschijnselen (verkeerstoename, parkeeroverlast) lijken niet goed doordacht. Daarnaast wordt het bouwwerk een stuk hoger dan nu. De vraag is: heeft het dorp Beek een dergelijke grote supermarkt met aanzuigende werking nodig? Waarom wordt aan de ene kant de oude loop van de Waterstraat hersteld (bij de reconstructie van de Verbindingsweg) en aan de andere kant de oorspronkelijke vroegmiddeleeuwse structuur van Beek teniet gedaan? Klik hier om op de volgende pagina foto’s te bekijken hoe het centrum van Beek in de loop der jaren is veranderd.   Stichting tot Behoud van Monument en Landschap wenst u fijne feestdagen en een gelukkig nieuw jaar! Onderhoud aan geadopteerde objecten Wiel Tonis heeft de spindelschuif (bij Oortjeshekken) weer netjes opgeknapt. Ook heeft hij het Salmhuisje (bij Kalorama), samen met anderen, weer netjes schoon gemaakt. Daarvoor onze hartelijke dank! Natuurlijk waren wij ook dit jaar weer aanwezig op de goed bezochte kerstmarkt in Persingen. De foto’s zijn gemaakt door Wil Gipman Het einde van de Graankorrel De Graankorrel is inmiddels bijna afgeboken om plaats te maken voor auto’s van de bezoekers van de supermarkt. Ons centrum wordt er niet mooier op. Verhoging budget Landschapsontwikkelingsplan (LOP) en Erfgoedontwikkeling De Gemeente Groesbeek heeft naar aanleiding van de Algemene Beschouwingen besloten om structureel jaarlijks € 25.000 voor het monumentenbeleid in de kernen en 25.000 voor extra financiering van LOP- projecten te reserveren. Dit belangrijke besluit is mede gerealiseerd door de inzet van de partij Voor Berg en Dal en de Stichting Monument en Landschap. Aanvankelijk was het de bedoeling om het totaalbedrag van 50.000 euro geheel toe te kennen aan het LOP (Landschapsontwikkelingsplan). De nieuwe gemeente Berg en Dal heeft echter een dermate groot aantal Rijks- en gemeentelijke monumenten, dat het naar de mening van Monument en Landschap vreemd zou zijn geweest als ook hiervoor niet specifiek financiële middelen voor beschikbaar werden gesteld. Een mooi r esultaat! Hieronder treft u enkele prominente monumenten aan in de gemeente Groesbeek  (met ingang van 01-01-2016 Gemeente Berg en Dal) te bekijken:   Watertoren te Berg en Dal Klooster Mariadal te Berg en Dal Foto’s Annemiek Lukassen Najaarsbijeenkomst, 12 november 2015 druk bezocht Foto’s Ton Thus (presentatie) De jaarlijkse Najaarsbijeenkomst in Antiquariaat Supplement op donderdagavond 12 november 2015 was zeer geslaagd. Een 70-tal bezoekers kon genieten van een levendige presentatie door Theo Leether. Aan de hand van een groot aantal voorwerpen en afbeeldingen kreeg men een goed beeld over de praktijk van de fotografie in de negentiende eeuw. De van oorsprong Duitse fotograaf Wilhelm Ivens vestigde zich in 1871 in Nijmegen, waar hij het fotografisch atelier van Korffmacher overnam. Het nemen van een foto werd door Theo Leether gedemonstreerd met een originele houten fotocamera op statief. De belichtingstijd zorgde ervoor dat de geportretteerde personen destijds 10 minuten                        heel goed moesten stilzitten of –staan. Ook bij stadsgezichten was dit het geval, zodat voorbijrijdende trams en rijtuigen niet op de foto kwamen. Daarom lijken de straten op deze foto’s verlaten, maar in werkelijkheid hoefde dit niet het geval te zijn. Collectie Theo Leether Wilhelm's zoon Kees A. P. Ivens nam de zaak van zijn vader over en ging zich vooral toeleggen op de verkoop van fotografische apparatuur en aanverwante benodigdheden. Hij had tot 1936 een groot pakhuis met verzendafdeling aan de Van Berchenstraat in Nijmegen. Kees noemde zijn bedrijf naar zijn initialen : "CAPI". Er waren ook vestigingen in Amsterdam en Groningen. De C.A.P. Ivensbank in Nijmegen. Bron: rijksmonumentenregister Foto uit 1890 door Wilhelm Ivens. Collectie Theo Leether Kees Ivens maakte zich ook sterk voor het toerisme. Hiervan getuigen de prachtig vormgegeven wandelboekjes voor Nijmegen en omstreken. Daarnaast was hij vanaf 1907 een groot voorvechter van de aanleg van een brug over de Waal. Hij maakte zelfs tekeningen voor de locatie van de nieuwe brug. Terwijl de stad Nijmegen dacht aan een brug die midden in de binnenstad zou uitkomen, vond Ivens de route langs het Belvedere meer voor de hand liggen. Uiteindelijk kwam de brug in 1936 ook op dit punt te liggen en als dank daarvoor werd er in het Hunnerpark een monument voor hem opgericht, de Ivensbank. Na de pauze vertelde Theo Leether over het door hem bewoonde voormalige tolhuis in Ubbergen. Sinds hij het rijksmonument kocht in 2001 heeft het tolhuis, dat dienst deed voor de tolheffing op de Straatweg van Nijmegen naar Kranenburg tussen 1850 en 1929 en in verwaarloosde staat verkeerde, een ingrijpende restauratie ondergaan. Ook heeft Theo aan en om het tolhuis replica's van de oorspronkelijke tolborden aangebracht. Er waren veel oude ansichten te zien en tenslotte werd er een filmpje getoond over de feestelijkheden ter gelegenheid van de opheffing van de gehate tol op 1 juli 1929. Wandeltocht door Nijmegen op zondag 27 september: Nijmegen met oog voor detail Onder leiding van de Nijmegenkenner en -verteller Henk Rullmann hebben wij een mooie wandeling door Nijmegen gemaakt. Gelukkig waren de weergoden ons ook goed gezind. Henk heeft ons verrassende plekken en details laten zien waar we normaal gesproken zo langs zouden lopen. Niet alleen hebben we genoten van de prachtige verhalen, maar ook tracteerde Henk ons op bijpassende gedichten en liedjes. En voor wie graag meer van Henk Rullmann wilt horen: Hij houdt in het Supplement een lezing: vrijdag 20 november, 20.00 uur, Een wandeling door Nijmegen aan de hand van literaire fragmenten en dia's door Henk Rullmann en Janssen & Co verzorgen de muzikale omlijsting met een muzikaal boeket in diverse kleuren.   Gemeente Ubbergen laat plaatselijke ondernemers vallen Dit bericht komt van de site van Henk Baron. Wat is dat toch jammer! Open Monumentendag 2015 Het was weer voor elk wat wils deze keer en de weergoden werkten redelijk mee. Viel aanvankelijk het bezoekersaantal wat tegen bij de Kleine Bartholomeuskerk in Beek, dan werd dat halverwege de middag weer goedgemaakt. Ook Huijs Wylerberg werd matig bezocht, ondanks de aanstekelijke muziek van Het Genegenheidsduo. De polder kon zich echter verheugen in een grote belangstelling. Vooral de Thornsche Molen ontving veel bezoekers, die zich uitgebreid lieten informeren door een enthousiaste Jan van Eck aan de hand van foto's en (Duitse) krantenartikelen. Buiten kon men het indrukwekkende staketsel aanschouwen en vol bewondering raken over het prachtige beroep van molenbouwer. De 150e verjaardag van het Smitsorgel in de Kekerdomse Laurentiuskerk werd groots gevierd en trok veel volk. Er heerste de hele dag een aantrekkelijk Frans sfeertje op het met kraampjes gevulde kerkplein. In de kerk legde orgelbouwer Johan Zoutendijk aan de hand van een houten model beeldend de werking van een orgel uit, met daarop volgende het echte werk op het Smitsorgel. Het was al met al een geslaagde dag. Het Smitsorgel in de Laurentiuskerk Archeologisch onderzoek in Leuth Op donderdag 3 september vond er een informatieavond plaats in het Kulturhus in Leuth over de belangrijke archeologische vindplaats aldaar. De avond was georganiseerd door de gemeente Groesbeek, Aeres Milieu en Arcadis en werd geopend door wethouder Weijers van Cultuur. Projectleider Theo Vanderhoeven liet in een presentatie zien hoe het tot de vondsten gekomen was. Naar aanleiding van een verzoek tot aanleg van drainage voor een nieuw voetbalveld werden er in april 2014 een booronderzoek en een proefsleuvenonderzoek verricht op het terrein ten zuiden van Pastoor van Tielstraat. Daarbij werden al direct meerdere gebruiksvoorwerpen gevonden en bouwsporen van een nederzetting uit de Romeinse tijd (zie eerdere berichten op deze website en via onze nieuwsbrief). De fraaiste bodemvondsten stonden in het Kulturhus de hele avond in twee vitrines tentoongesteld. Het totale aantal vondsten was veel hoger: alleen al 650 scherven werden er tot nu toe gedetermineerd, waarvan het merendeel helaas sterk geërodeerd is (vermoedelijk door overstromingen). Het aangetroffen aardewerk is niet inheems vervaardigd. Dit weten de archeologen omdat alles op draaischijven is gemaakt. Ook betreft het geen luxe aardewerk maar vrijwel ongedecoreerd gebruiksaardewerk. Wel zijn er dakpannen en bakstenen gevonden die waarschijnlijk in Holdeurn gemaakt zijn in de Romeinse bakkerijen. Er werden meerdere fraaie mantelspelden (fibulae) uit verschillende periodes gevonden, een haarspeld, een pijlpunt, een beugel van een slot (van een kist?) en meerdere munten. Sommige metalen voorwerpen konden door röntgenonderzoek worden gelokaliseerd in brokken metaal. Bijzonder is de vondst van een houten stamper of handvat. Ook enkele natuurstenen voorwerpen waren in de vitrines te zien: een maalsteen, wetstenen en een marmeren of kwartsiet voorwerp met onbekende functie/betekenis. Eind 2014 werden er tijdens het zeven van de inhoud van enkele voormalige waterputten op het opgravingsterrein bovendien een deel van een schedel met uithakkingssporen (een scalp) en ook een afgesneden pluk menselijk haar aangetroffen, samen met een mogelijk onderdeel van een paardenbit.  Met name de uitgehakte schedel en het haar, waarover in de media al meermaals werd bericht, werpen vragen op. De archeologen Nico van der Feest en Vincent van der Veen lieten in twee vervolgpresentaties zien hoe de nederzetting in Leuth er mogelijk heeft uitgezien. Heel graag zou Arcadis samen de gemeente Groesbeek nader onderzoek laten in Engeland doen naar schedel en haar. DNA-onderzoek zal niet mogelijk zijn omdat de haarzakjes niet aanwezig zijn, maar een isotopenonderzoek kan mogelijk meer duidelijkheid verschaffen over het voedselpatroon en daarmee de afkomst van de persoon of personen behorende bij schedel en/of haren. Open Monumentendag zondag 13 september 2015 Huis Wylerberg De Stichting tot behoud van Monument en Landschap in de gemeente Ubbergen organiseert ook dit jaar weer een Open Monumentendag. Wij denken er in geslaagd te zijn om u een gevarieerd programma aan te bieden. PROGRAMMA van 12.00 – 17.00 u. 1. Kleine Bartholomeuskerk, Nieuwe Holleweg 2 Beek. Rondleiding kerk en kerkhof met als accent de restauratie en de grafsteen van Rosalie Ries, waarover in november een boekje verschijnt. 2. Huis Wylerberg, Rijksstraatweg 178 Beek. De onder Duitse expressionistische architectuur gebouwde villa behoorde vanaf 1906 toe aan Marie Schuster-Hilby en was een trefpunt van allerlei kunstenaars. Stichting Sovon heet u welkom met korte lezingen over kunst en de historie van de villa. Tevens kunt u genieten van muzikale optredens. Daarnaast stelt Das en Boom gratis de miniatuur landschapstuinen open. 3. Thornsche molen, Thornsestraat 20 Persingen Onlangs werd begonnen met de herbouw van de 500 jaar oude wipmolen, die in 1944 door oorlogsgeweld werd verwoest. De balkconstructie, de bodem van de maalzolder is al geplaatst. Vrijwilligers van de Thornsche molen hebben een expositie ingericht en vertellen u graag over de geschiedenis en de wederopbouw van de molen. 4. Kekerdomse molen De Duffelt.  Botsestraat 23 Kekerdom. Na een grondige renovatie draaien de wieken weer en is het indrukwekkende binnenwerk te bezichtigen. 5. Laurentiuskerk. Duffeltdijk 11 Kekerdom. Ter gelegenheid van de 150e verjaardag van het Smitsorgel heeft de Stichting Vrienden van het Kerkje van Kekerdom een feestprogramma samengesteld. Het kerkplein is omgebouwd tot feestlocatie met zitjes en kraampjes. Je kunt er een broodje speenvarken van het spit proeven, maar ook allerlei hapjes en drankjes van streekproducten zullen uw smaakpapillen verwennen. Van 16.00-17.00 zorgt fanfare UNA voor een feestelijke noot. In de kerk: Om 14.00 en 15.00u. laat Johan Zoutendijk aan de hand van een houten model zien hoe een orgel werkt, waarna hij 10 minuten het orgel bespeelt. Om 16.00u. vertelt Harry Sanders de geschiedenis van de kerk en het orgel. Ook Supplement, Van Randwijckweg 2 Beek, is open en hier ligt een uitgebreid programma over de Open Monumentendag in Ubbergen. College van B&W laat het voormalige Zoma-gebouw slopen In de week van de Vierdaagse is onverwacht een begin gemaakt met het slopen van het Zoma-gebouw aan de Spoorlaan in Groesbeek. De sloopvergunning werd op 2 juni afgegeven, maar door Heemschut, het Cuypersgenootschap en STIEG was er bij de rechtbank een voorlopige voorziening aangevraagd. De rechter had nog geen datum vastgesteld voor de behandeling van de zaak. Normaal gesproken wacht een eigenaar (in dit geval de gemeente Groesbeek) de zitting bij de Rechtbank af, maar dit is sinds kort niet meer verplicht. Verder was de termijn voor het indienen van bezwaarschriften tegen het afwijzingsbesluit (plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst) nog niet afgelopen. Beide procedures, die werden ondersteund door Stichting Monument en Landschap, zijn door de gemeente dus volledig genegeerd. Formeel is dit toegestaan, maar het getuigt niet van voorkomendheid jegens oprecht betrokken organisaties en personen die niet voor niets zienswijzen en bezwaarschriften hebben ingediend of van plan waren om dit te gaan doen! Door de haast van de gemeente Groesbeek is ook het meedenken over de in augustus geplande planologische herinrichtingsprocedure (zie Gemeentenieuws van 24 juli) een stuk minder zinvol geworden. Het zou een goed idee geweest zijn om het Zoma-gebouw geheel of gedeeltelijk te hergebruiken. De lichtreclame en andere decoratieve gevelelementen hadden behouden kunnen blijven voor toekomstige herplaatsing, zoals dat ook op het Dobbelmann-terrein in Nijmegen gebeurd is. Het laatste concrete stukje van het dorp Groesbeek dat herinnerde aan de schoenindustrie en het voormalige station is "weggegooid" ten gunste van (meer) nietszeggende nieuwbouw en parkeerplaatsen. Januari en juli 2015. Foto’s E.Coenen Klik hier om meer over de geschiedenis van Zoma te lezen Spannende Geschiedenis infopanelen onthuld Woensdag 8 juli verrichtte wethouder Fleuren bij Hotel Restaurant De Musschenberg in Beek de officiële onthulling van een van de twee nieuwe infopanelen in het kader van Spannende Geschiedenis. De twee panelen bevinden zich bij de Veldoven in de Groenlanden en bij De Musschenberg. Stichting Van Steen en Natuur leverde de tekst aan voor de Veldoven, Stichting Monument en Landschap verzorgde de tekst voor De Musschenberg, waarbij nauw werd samengewerkt met de eigenaren van het hotel, de familie Maas. Over de Veldoven hield Marcel Willems, voorzitter van Stichting Steen en Natuur, een korte toespraak. De locatie De Musschenberg werd toegelicht door Govert Janssen, oud-voorzitter van Stichting Monument en Landschap. meer info op www.spannendegeschiedenis.nl Wethouder Sylvia Fleuren van de gemeente Groesbeek samen met bestuurslid van Monument en Landschap Wiel Tonies   Govert Janssen spreekt College besluit tot sloop ZOMA gebouw in Groesbeek Ondanks het dringende advies van het Gelders Genootschap (erfgoedcommissie) om het gebouw van de voormalige schoenzolenfabriek "ZOMA" aan de Spoorlaan aan te wijzen als gemeentelijk monument heeft het College van Burgemeester en Wethouders op 2 juni aan de Regionale Omgevingsdienst opdracht gegeven om een omgevingsvergunning sloop af te geven voor dit markante wederopbouwpand, het enige resterende object dat herinnert aan de eens bloeiende schoenindustrie in de regio Groesbeek-Heilig Landstichting-Nijmegen-Kleef. De Stichting Monument en Landschap betreurt dit besluit en zal een zienswijze indienen tegen de voorgenomen sloop. Ook Bod Heemschut, het Cuypersgenootschap en Stichting Stieneo verzetten zich tegen de kortzichtige wijze waarop de gemeente opereert. Het ZOMA gebouw moet plaats maken voor een parkeergarage van een Jan Linders-supermarkt. Een verzoek vanuit diverse politieke partijen om een onderzoek te laten doen naar de mogelijkheden tot herbestemming is niet gehonoreerd. Ook is er geweigerd om met de betrokken partijen te praten over het onderbrengen van een van de supermarkten in het ZOMA gebouw zelf. Een gemiste kans! Foto Hans Giesbertz. Voorzitter Toon de Jong opent de avond _____________________________________________________________________________________________ https://www.youtube.com/watch?v=kC8SH8C0_Vk&fea ture=youtu.be De door Wiel Tonis  opgeknapte spindelschuif. Foto Annemiek Lukassen